Archive for the 'Uncategorized' Category

Złoty polski

Ten punkt dotyczy historycznej jednostki pieniężnej. Zobacz podobnie: Złocisty - współczesna środek płatniczy Polski.

Złoty lokalny, floren, gulden – obrachunkowa zespół pieniężna równa 30 groszom, w czasach nowożytnych wybijana jak moneta. Powstała nim połową XV wieku na rzecz oznaczenia 30 groszy (540 denarów), stanowiących równoważność w srebrze na rzecz złotego dukata, nazywanego czerwonym złotym.

Po cios najważniejszy rzeczywiście wybity za panowania Zygmunta II Augusta jak tzw. półkopek. Koszt 30 groszy miały również lekkie talary Zygmunta III Wazy z lat 1620-1622, srebrne złotówki bito w 1661 i 1663-1666 jak tzw. tymfy. Od czasu reform monetarnych Stanisława Augusta Poniatowskiego złocisty nasz był ekwiwalentem 4 groszy srebrnych bądź 30 miedzianych. W czasie insurekcji kościuszkowskiej wydano bilety skarbowe opiewające na 1 złocisty nasz. W 1824 wyemitowano złotowe bilety kasowe, tudzież w czasie powstania listopadowego zupa banknoty. W Królestwie Kongresowym do 1841 emitowano złocisty własny i jego wielokrotność w srebrze (2, 5, 10 złp.) i złocie (25, 50 złp.). Od 1832 wyznaczono koszt 1 złp. na 15 kopiejek. W Galicji złp. w charakterze placówka obrachunkowa był z drugiej ręki do 1846 (4 złp. stanowiły 1 gulden, alias tzw. złocisty reński).

Bibliografia

  • W. Terlecki The Origin of the Polish Złocisty and its History, w: Wiedza Numizmatyczne 1961.

Efekt Slashdota

Efekt Slashdota – nauka zawodu determinujący znaczne spowolnienie działania ewentualnie całkowite zablokowanie jakiegoś serwisu internetowego podyktowane nagłym wzrostem liczby odwiedzających ów komplet naczyń stołowych, bowiem pojawiające się w tamtym miejscu informacje zostały zacytowane ewentualnie podlinkowane w jakimś innym, dużym i popularnym serwisie internetowym. Mniejsze serwisy internetowe są często uruchamiane na komputerach i łączach nie przygotowanych do obsługi wielkiej liczby odwiedzających - szybki ewolucja popularności powoduje wydatny postęp ruchu sieciowego skierowanego do takiego serwisu, co pociąga za sobą znaczne wydłużenie czasu odpowiedzi i często zupełne zablokowanie.

Nazwa pochodzi serwisu Slashdot, jaki jest na tak duża liczba uznany, iż rozmieszczenie w poprzednio notki odwołującej się do jakiegoś mniejszego serwisu często powodowało jego zablokowanie w opisany wyżej wyjście. Następstwo Slashdota bywa zwany w Polsce “efektem wykopu”, co jest odpowiednikiem angielskiego Digg effect (ang. “rezultat Digg-a”), od nazw popularnych serwisów służących ocenianiu i promowaniu informacji umieszczonej na stronach WWW przez czytelników.

Duże serwisy internetowe są na ogół przygotowane na przyjęcie znacznej liczby odwiedzających i związanego z tym ruchu internetowego. Mniejsze serwisy mogą podporządkować się zablokowaniu z wielu przyczyn: publikowanie dużych plików (np. filmów albo innych multimediów), odnośnik o zbytnio niskiej przepustowości, niewydajne program zastosowane do publikacji poszukiwanych treści bądź nadmiar limitu przesyłanych danych przydzielonego przez dostawcę usług internetowych. Wydatny poruszenie internetowy wygenerowany przez komputery wielkiej liczby czytelników powoduje wynik odmowy działania usługi (ang. Denial of Service), jednakowo do umyślnego, rozproszonego ataku sieciowego.

Jedną z form pomocy oblężonym serwisom jest generowanie kopii ich zawartości na tzw. mirrorach. W tym celu powstały specjalistyczne serwisy, takie gdy MirrorDot natomiast Network Mirror.

Ostrza trzoneczkowate


Trzoneczkowate grot ahrensburskie

Ostrza trzoneczkowate - (ang. tanged points) przybory krzemienne wykonane z wióra czy też rzadziej odłupka. Grot posiada uformowany retuszem uchwyt, mniej czy też z większym natężeniem czysty. Specyficzną odmianą jest liściak - rączka jest chwiejnie oddzielony. W okresie Dryas III (11-10 tys. lat temu) służyły w charakterze grociki strzał. Od nich wziął nazwę całość kultur ostrzy trzoneczkowatych, a każda obszar kulturowy w tym kompleksie posiadała swój swoisty klasa grocika.

Bibliografia

  • Bolesław Ginter, Janusz K. Kozłowski, Technika obróbki i typologia wyrobów kamiennych paleolitu, mezolitu i neolitu (wyd. III), PWN, Stolica Polski 1990.
  • Piotr Kaczanowski, Janusz K. Kozłowski, Wielka przypowieść Polski, t. 1 Najdawniejsze historia ziem polskich, FOGRA OFICYNA WYDAWNICZA, Gród podwawelski 1998.
  • Janusz K. Kozłowski , Encyklopedia historyczna świata, t. I Prehistoria, Filia Publicystyczno-Wydawnicza Opres, Gród podwawelski 1999.

Godność człowieka


Alegoria godności z dzieła Cesarego Ripy Iconologia.
Pastuch świń dźwigająca cenną i ozdobną, mimo to ciężką skrzynię.
Nazwisko związana z kierowaniem sprawami publicznymi jest ciężarem, kto człowiek dźwiga.

Spis treści

//

Miano rodowe człowieka jak pogląd filozoficzne

Godność człowieka (dignitas hominis) powinno się do podstawowych zagadnień antropologii filozoficznej, a fortel rozumienia tego pojęcia wywiera pokaźny oddziaływanie na rozstrzygnięcia szczegółowych problemów etycznych. Powstało lecz w dziejach filozofii mrowie definicji godności - na pierwszy rzut oka jest dozwolone ją ugadać w charakterze taką wewnętrzną właściwość osoby ludzkiej, która zawiera się w wybieg potrzebny w jej strukturze bytowej i przez którą podmiot ludzka istnieje w charakterze zamierzenie, nie w charakterze lekarstwo działania.

Pierwsze koncepcje godności, ukształtowane w starożytnej Grecji, wyrażały ją we wzorcu etycznym arystokraty i wojownika. W dziełach Homera, Pindara azali Teognisa o tym, który jest zdolny i dostojny, a jaki nikczemny i zły, decyduje ród. Najlepsi, przedstawiciele arystokracji, cieszą się szczególnymi przywilejami wynikającymi z ich godności, takimi kiedy spektrum, fama itp. Nazwa rodowa jest w takim przypadku precyzyjnie związaną z przywilejami stanowymi miarą osobistej dzielności konkretnej jednostki, miarą doskonałości człowieka, rozumianą w charakterze spełnianie wzorca osobowego arystokraty i wojownika.

Według Arystotelesa nazwa rodowa to niewinność ujmowana jak złoty specyfik między wadami zarozumialstwa i służalczości. Zgodnie z filozofią chrześcijańską nazwa rodowa człowieka wynika z tego, iż jest on stworzony “na wizja i zgodność Boga”. W świetle humanizmu chrześcijańskiego nazwa rodowa jest własnością powszechną, nieredukowalną, niezbywalną i nadprzyrodzoną. Ktoś człowiek jak imago Dei uczestniczy w absolutnym Dobru, jest racjonalny i wakujący, powołany do stałego doskonalenia się. Podług św. Tomasza z Akwinu perfekcja człowieka wynikająca z jego godności określa jego wyjście istnienia i treść rozwoju. Fortel istnienia osób jest “najgodniejszy” ze wszystkich bytów stworzonych, w charakterze iż podmiot obdarzona jest wolnością wyboru. O tym, iż o godności i wielkości człowieka świadczy jego samodzielność, mówił dodatkowo humanizm renesansowy, w zasadzie Pico della Mirandola.

Immanuel Plisa, definiując miano rodowe, stwierdził, iż człowiek nie przypadkiem być w życiu środkiem do jakiegoś celu, tymczasem ciągle musi być celem samym w sobie. Podług Skinnera, twórcy behawioryzmu, nazwa rodowa to możliwość uniknięcia nieprzyjemnych bodźców. Wszelkie kierunki naturalistyczne w rozumieniu godności człowieka przeciwstawiały się koncepcji chrześcijańskiej, wedle której nazwisko ludzka ma źródła nadprzyrodzone - widziały miano rodowe człowieka w charakterze własność nabytą. David Hume (O dostojeństwie i mierności natury) ujmuje nazwa rodowa jak jedną ze sprawności natury ludzkiej, inaczej w charakterze jedną z cnót. Nazwa rodowa osobista jest ważnym pojęciem i w filozofii Nietzschego, Kierkegaarda i Marksa. Koncepcje tych filozofów łączy to, iż ujmują one nazwisko jak powód ekspresji człowieka, kształtowane w wyniku jakiejś formy wyzwolenia - wyzwolenia moralnego i wolitywnego (Nietzsche), społeczno-ekonomicznego (Marks) azali podobnie egzystencjalnego (Kierkegaard).

W sensie prawnym

W polskiej Konstytucji

Polska Ustawa zasadnicza w tej chwili w swojej preambule stwierdza obecność przyrodzonej godności człowieka. Art. 30 Konstytucji charakteryzuje ją jak przyrodzone, niezbywalne i nienaruszalne źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest jedyną konstytucyjną wartością, która nie przypuszczalnie być specjalistyczna i jedną z klauzul generalnych stanowiących podstawę interpretacyjną całego systemu prawa.

Trybunał Ustrojowy i zastęp konstytucjonalistów stoi na stanowisku, iż metaklauzula godności człowieka jest pierwotna pod aktu prawnego, kto o niej wprost stanowi, w związku z tym nie być może stać się derogowana (usunięta) z systemu prawa.

W polskim Kodeksie Cywilnym i Kodeksie karnym

Godność jest dobrem osobistym chronionym przez system prawny. łącznie z dobrym imieniem składa się na zdefiniowane w art. 23 Kodeksu cywilnego pogląd czci. Z punktu widzenia kodeksu karnego pogwałcenie czyjejś godności jest przestępstwem znieważenia.

W nie całkiem Unii Europejskiej

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej uznaje życie godności ludzkiej i stanowi, iż musi być płeć piękna szanowana i chroniona. W rozdziale I zatytułowanym Godność Repertuar wymienia prawo do życia, prawo do integralności cielesnej i zakazuje tortur i nieludzkiego albo poniżającego traktowania lub karania, a niewolnictwa i pracy przymusowej.

W nie całkiem międzynarodowym

Powszechna Oświadczenie Praw Człowieka, proklamowana przez Kongregacja Ogólne Narodów Zjednoczonych w Rezolucji 217 A (III) z 10 grudnia 1948 r., stwierdza w preambule, że “autorytet przyrodzonej godności a równych i niezbywalnych praw wszystkich członków wspólnoty ludzkiej jest podstawą wolności, sprawiedliwości i pokoju świata”, oraz w artykule 1, iż “wszyscy zasoby siły roboczej rodzą się równi poniżej względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni zachowywać się przy innych w duchu braterstwa.”

Zobacz też

Twórczość pisarska przedmiotu

  • Magdalena Środa, Idea godności w kulturze i etyce, Firma wydawnicza Borgis, Syreni gród 1993.
  • F.J. Mazurek, Godność osoby ludzkiej podstawą praw człowieka, Lublin 2001.

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o godności

Krzemienica (archeologia)

Krzemienica - nauka zawodu archeologiczny; miano zaproponowana przez S. Krukowskiego. Niektóre stanowiska późnopaleolityczne i mezolityczne występują w postaci izolowanych, jednoczasowych skupień materiału krzemiennego. Uprzednio te skupienia zwano “gniazdami”. Jest to cień osadnictwa małej grupy ludzkiej (rodziny), kiedy niekiedy przypuszczalnie być traktowana jak fabryka krzemieniarza, co potwierdzają wykonane składanki odłupanych krzemieni. Nauka zawodu upowszechnił się oraz w anglojęzycznej literaturze naukowej (kchemenitsa).

Bibliografia:

Janusz K. Kozłowski, Piotr Kaczanowski: Wielka Gawęda Polski t. 1: Najdawniejsze historia ziem polskich, FOGRA OFICYNA WYDAWNICZA, Gród podwawelski 1998.

Jan Fiedorczuk: Organizacja przestrzeni obozowisk późnopaleolitycznego kompleksu mazowszańskiego w dorzeczu Wisły, zatrudnienie doktorska Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Syreni gród 2001.

Powiaty w Polsce 1919-1939

Powiaty w Polsce 1919-1939 – tabele będące graficzną prezentacją okresów istnienia i przynależności wojewódzkiej wszystkich powiatów II Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919-1939.

Spis treści

//

Legenda

  • Powiaty podzielono na dubel grupy (tabele) – powiaty ziemskie i miejskie.
  • Każda asysta reprezentuje jeden dwanaście miesięcy funkcjonowania powiatu (podany w nagłówku).
  • Dla ułatwienia orientacji, seria lat funkcjonowania jednostek przytoczono niedaleko każdym powiecie. W przypadku, jak powiat istniał również w 1945 roku, seria jego istnienia bardziej natężony próg tabeli oznaczono strzałką (→) – więcej w artykule Powiaty w Polsce od 1945.
  • W przypadku, gdy powiat istniał w tej chwili w 1919, 1920, 1921 albo 1922 roku, nie musi mieć znaczenie to, iż powiat powołano w 1919, 1920, 1921 albo 1922 roku; po uderzenie główny znalazł się on jakkolwiek poniżej prawodawstwem niepodległej Rzeczypospolitej Polskiej, a nie w państwie zaborczym, w którym posiadał wyróżniający się stan prawny ustawodawczy. Podobna stan ma obszar w przypadku powiatu frysztackiego, w latach 1920-1938 należącego do Czechosłowacji.
  • Dla uproszczenia, zabarwiono całą kolumnę co więcej w tamtym czasie, podczas gdy powiat powołano czy też zniesiono w środku danego roku.
  • Kiedy w środku roku nastąpiła zmiana przynależności wojewódzkiej, zabarwiona orszak odnosi się zawżdy do roku nowej przynależności administracyjnej.
  • Przynależność wojewódzką poszczególnych powiatów pomagają odczytać kolory użyte w tabelach (przedstawione poniżej).

Kolor
Województwo

Kolor
Województwo

Kolor
Województwo

białostockie

kieleckie

krakowskie

lubelskie

lwowskie

łódzkie

nowogródzkie

poleskie

pomorskie

poznańskie

stanisławowskie

śląskie

tarnopolskie

warszawskie

wileńskie (Grunt Wileńska)

wołyńskie

Warszawa

  • Powiaty uszeregowane są podług nazw obowiązujących w okresie ich istnienia. Nazwy powiatów utworzone po ewentualnych formalnych zmianach nazw powiatów, którym często wtórowały zmiany siedzib (od których nowe nazwy były wywodzone) wysoko się różnią od pierwotnych. W celu sprawniejszej nawigacji po artykule potraktowano je w charakterze osobne hasła, tudzież seria legislacyjny powiatów nim ewentualnie po zmianie nazwy zaznaczono odsyłaczem (→ bądź ← zależnie od sytuacji chronologicznej).
  • Fragmenty powiatów bez siedziby w obrębie Rzeczypospolitej Polskiej oznaczono symbolem (►) i przytoczono nazwę powiatu docelowego (odstępstwo: powiat wieleński – jego osiedle została przedzielona granicą państwową, a samą jednostkę wcielono do powiatu czarnkowskiego).
  • Znak # oznacza jednokrotną zmianę przynależności wojewódzkiej. Oznaczenia te przytoczono zarówno w pobliżu nazwie powiatu (w wersji skupionej) kiedy i w prezentacji graficznej (w wersji rozbieżnej, kawa na ławę przedtem czy też po każdej zmianie przynależności).
  • W kolumnie drugiej skrótami państw, których fragmenty weszły w zestaw II Rzeczypospolitej, oznaczono nierozłączność państwową powiatu (obszaru powiatu) poprzednio I wojną światową (A – Austro-Węgry, N – Rajch, R – Rosja).
  • Druga od prawej, pusta asysta oznacza chronos okupacji hitlerowskiej i radzieckiej Nasz w latach 1939-1945.

Powiaty ziemskie 1919-1939

Znak # oznacza jednokrotną zmianę przynależności wojewódzkiej

Powiat

19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39

1945

augustowski
R
1919-39

baranowicki
R

1921-39

bardiowski
A

będziński
R
1919-39

bialski (Biała Krakowska)
A

1920-39

bialski (Biała Podlaska)
R
1919-39

białostocki
R
1919-39

białowieski
R

21-22

bielski (Bielsk Podlaski)
R
1919-39

bielski (Bielsko)
A

1920-39

biłgorajski
R
1919-39

błoński
R
1919-39

bocheński
A

1920-39

bohorodczański
A

1920-32

borszczowski
A

1920-39

bóbrecki
A

1920-39

brasławski
R

1922-39

brodnicki
N

1920-39

brodzki
A

1920-39

brzeski (Brzesko)
A

1920-39

brzeski (Brześć powyżej Bugiem)
R

1921-39

brzeziński
R
1919-39

brzeżański
A

1920-39

brzozowski
A

1920-39

buczacki
A

1920-39

bydgoski #
N

1920-38 #
38-39

bytomski
N

→ 1922; ► świętochłowicki

chełmiński
N

1920-39

chełmski
R
1919-39

chodzieski
N

1920-39

chojnicki
N

1920-39

chrzanowski
A

1920-39

ciechanowski
R
1919-39

cieszanowski
A

1920-22
→ lubaczowski

cieszyński
A

1920-39

czadecki (część płn.)
A

czarnkowski
N

1920-39

czeskocieszyński
A

częstochowski
R
1919-39

człuchowski
N

→ 1920; ► chojnicki

czortkowski
A

1920-39

dąbrowski
A

1920-39

dębicki
A
ropczycki ←
1937-39

dobromilski
A

1920-39

doliński
A

1920-39

drohiczyński
R

1921-39

drohobycki
A

1920-39

dubieński
R

1921-39

duniłowicki #
R
21-
22
# 1922-25
→ postawski

działdowski #
N

1920-38 #
38-39

dziśnieński #
R
21-
22
# 1922-39

frydecki (część wsch.)
A

frysztacki
A

38-39

garwoliński #
R
1919-39 #
39

gliwicki
N

→ 1922; ► rudzki / ► tarnogórski

gniewski
N

1920-32

gnieźnieński
N

1920-39

gorlicki
A

1920-39

gostyniński
R
1919-39

gostyński
N

1920-39

górowski
N

→ 1920; ► leszczyński / ► rawicki

grodzieński
R

1921-39

grodziski
N

1920-32

gródecki
A

1920-39

grójecki
R
1919-39

grudziądzki
N

1920-39

grybowski
A

1920-32

horochowski
R

1921-39

horodeński
A

1920-39

hrubieszowski
R
1919-39

husiatyński
A

1920-25
→ kopyczyniecki

iłżecki
R
1919-39

inowrocławski #
N

1920-38 #
38-39

iwacewicki
R
kosowski (Kosów Poleski) ←
1935-39

janowski
R
1919-39

jarociński
N

1920-39

jarosławski
A

1920-39

jasielski
A

1920-39

jaworowski
A

1920-39

jędrzejowski
R
1919-39

kaliski #
R
1919-38 #
38-39

kałuski
A

1920-39

kamionecki
A

1920-39

kartuski
N

1920-39

katowicki
N

1922-39

kępiński
N

1920-39

kielecki
R
1919-39

kieżmarski
A

kobryński
R

1921-39

kolbuszowski
A

1920-39

kolneński
R
1919-32

kolski #
R
1919-38 #
38-39

kołomyjski
A

1920-39

konecki #
R
1919-39 #
39

koniński #
R
1919-38 #
38-39

konstantynowski
R
1919-32

kopyczyniecki
A
husiatyński ←
1925-39

kosowski (Kosów Huc.)
A

1920-39

kosowski (Kosów Pol.)
R

1921-35
→ iwacewicki

kostopolski
R

1925-39

koszyrski
R

1921-39

kościański
N

1920-39

kościerski
N

1920-39

kowelski
R

1921-39

kozienicki
R
1919-39

koźmiński
N

1920-32

krakowski
A

1920-39

krasnostawski
R
1919-39

krośnieński
A

1920-39

krotoszyński
N

1920-39

krzemieniecki
R

1921-39

kwidzyński
N

→ 1920; ► gniewski

kutnowski #
R
1919-39 #
39

leski (do 1931 liski)
A

1920-39

leszczyński
N

1920-39

lidzki
R

1921-39

limanowski
A

1920-39

lipnowski #
R
1919-38 #
38-39

lubaczowski
A
cieszanowski ←
1923-39

lubartowski
R
1919-39

lubawski
N

1920-39

lubelski
R
1919-39

lubliniecki
N

1922-39

lubomelski
R

1921-39

lwowski
A

1920-39

łańcucki
A

1920-39

łaski
R
1919-39

łęczycki
R
1919-39

łomżyński #
R
1919-39 #
39

łowicki #
R
1919-39 #
39

łódzki
R
1919-39

łucki
R

1921-39

łukowski
R
1919-39

łuniniecki
R

1921-39

makowski (Maków Maz.)
R
1919-39

makowski (Maków Podh.)
A

1924-32

miechowski
R
1919-39

mielecki
A

1920-39

międzychodzki
N

1920-39

międzyrzecki
N

→ 1920; ► międzychodzki / ► nowotomyski

miński
R
1919-39

mławski
R
1919-39

mogileński
N

1920-39

mołodeczański
R

1927-39

morski
N

1927-39

mościski
A

1920-39

myślenicki
A

1920-39

nadwórniański
A

1920-39

namiestowski
A

→ 1924; ► spisko-orawski

namysłowski
N

→ 1920; ► kępiński

nidzicki
N

→ 1920; ► działdowski

nieszawski #
R
1919-38 #
38-39

nieświeski
R

1921-39

niżański
A

1920-39

nowogródzki
R

1921-39

nowosądecki
A

1920-39

nowotarski
A

1920-39

nowotomyski
N

1920-39

obornicki
N

1920-39

odolanowski
N

1920-32

olkuski
R
1919-39

opatowski
R
1919-39

opoczyński #
R
1919-39 #
39

ostrogski
R

1921-24
→ zdołbunowski

ostrołęcki #
R
1919-39 #
39

ostrowski (Wyspa Maz.) #
R
1919-39 #
39

ostrowski (Wysepka Wlkp.)
N

1920-39

ostródzki
N

→ 1920; ► lubawski

ostrzeszowski
N

1920-32

oszmiański
R

1922-39

oświęcimski
A

1920-32

peczeniżyński
A

1920-29

pilźnieński
A

1920-32

pińczowski
R
1919-39

piński
R

1921-39

piotrkowski
R
1919-39

pleszewski
N

1920-32

płocki
R
1919-39

płoński
R
1919-39

podgórski
A

1920-23

podhajecki
A

1920-39

postawski
R
duniłowicki ←
1926-39

poznański
N

1925-39

poznański wschodni
N

1920-24

poznański zachodni
N

1920-24

prużański
R

1921-39

przasnyski
R
1919-39

przemyski
A

1920-39

przemyślański
A

1920-39

przeworski
A

1920-39

pszczyński
N

1922-39

pucki
N

1920-27

puławski
R
1919-39

pułtuski
R
1919-39

raciborski
N

→ 1922; ► rybnicki

radomski
R
1919-39

radomszczański
R
1919-39

radziechowski
A

1920-39

radzymiński
R
1919-39

radzyński
R
1919-39

rawicki
N

1920-39

rawski (Rawa Maz.) #
R
1919-39 #
39

rawski (Rawa Ruska)
A

1920-39

rohatyński
A

1920-39

ropczycki
A

1920-37

rówieński
R

1921-39

rudecki
A

1920-39

rudzki
N

1922-24

rybnicki
N

1922-39

rypiński #
R
1919-38 #
38-39

rzeszowski
A

1920-39

samborski
A

1920-39

sandomierski
R
1919-39

sanocki
A

1920-39

sarneński #
R

1921-30 #
1930-39

sejneński
R
1919-25

sępoleński
N

1920-39

siedlecki
R
1919-39

sieradzki
R
1919-39

sierpecki
R
1919-39

skałacki
A

1920-39

skierniewicki #
R
1919-39 #
39

skolski
A

1920-32

słonimski
R

1921-39

słupecki
N
1919-32

sniński
A

sochaczewski
R
1919-39

sokalski
A

1920-39

sokołowski #
R
1919-39 #
39

sokólski
R
1919-39

spisko-orawski
A

1920-25

stanisławowski
A

1920-39

starogardzki
N

1920-39

starolubowelski
A

starosamborski
A

1920-32

starowiejski
A

→ 1920; ► spisko-orawski

stoliński
R

1923-39

stołpecki
R

1921-39

stopnicki
R
1919-39

stryjski
A

1920-39

strzelneński
N

1920-32

strzyżowski
A

1920-32

suwalski
R
1919-39

sycowski
N

→ 1920; ► kępiński / ► odolanowski / ► ostrzeszowski

szamotulski
N

1920-39

szczuczyński (Grajewo)
R
1919-39

szczuczyński (Szczuczyn)
R

1929-39

szubiński #
N

1920-38 #
38-39

śmigielski
N

1920-32

śniatyński
A

1920-39

średzki
N

1920-39

śremski
N

1920-39

świecki
N

1920-39

święciański
R

1922-39

świętochłowicki
N

1922-39

tarnobrzeski
A

1920-39

tarnogórski
N

1922-39

tarnopolski
A

1920-39

tarnowski
A

1920-39

tczewski
N

1920-39

tłumacki
A

1920-39

tomaszowski
R
1919-39

toruński
N

1920-39

trembowelski
A

1920-39

trzciański
A

→ 1920; ► spisko-orawski

tucholski
N

1920-39

turczański #
A

1920-31 #
1931-39

turecki #
R
1919-38 #
38-39

wadowicki
A

1920-39

warszawski
R
1919-39

wąbrzeski
N

1920-39

wągrowiecki
N

1920-39

wejherowski
N

1920-28

węgrowski #
R
1919-39 #
39

wieleński
N

→ 1920; ► czarnkowski

wielicki
A

1920-32

wieluński
R
1919-39

wilejski #
R
21-
22
# 1922-39

wileńsko-trocki
R

1922-39

witkowski
N

1920-27

włocławski #
R
1919-38 #
38-39

włodawski
R
1919-39

włodzimierski
R

1921-39

włoszczowski
R
1919-39

wolsztyński
N

1920-39

wołkowyski
R

1921-39

wołożyński
R

1921-39

wrzesiński
N

1920-39

wschowski
N

→ 1920; ► leszczyński

wyrzyski #
N

1920-38 #
38-39

wysokomazowiecki
R
1919-39

zabrski
N

→ 1922; ► rudzki

zaleszczycki
A

1920-39

zamojski
R
1919-39

zawierciański
R

1927-39

zbaraski
A

1920-39

zborowski
A

1920-39

zdołbunowski
R
ostrogski ←
1925-39

złoczowski
A

1920-39

złotowski
N

→ 1920; ► sępoleński

żniński
N

1920-39

żółkiewski
A

1920-39

żydaczowski
A

1920-39

żywiecki
A

1920-39

Powiaty miejskie 1920-1939

Znak # oznacza jednokrotną zmianę przynależności wojewódzkiej

Powiat

20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39

1945

Białystok
R

1928-39

Bielsko
A
1920-39

Bydgoszcz
N
1920-38 #
38-39

Bytom
N

→ 1922; ► świętochłowicki

Chorzów
N
Królewska Huta ←
1934-39

Częstochowa
R

1928-39

Gdynia
N

1929-39

Gniezno
N

1928-39

Grudziądz
N
1920-39

Inowrocław
N

1928-38 #
38-39

Katowice
N

1922-39

Kraków
A
1920-39

Królewska Huta
N

1922-34
→ Chorzów

Lublin
R

1928-39

Lwów
A
1920-39

Łódź
R

1928-39

południowo-warszawski
R

1928-39

Poznań
N
1920-39

północno-warszawski
R

1928-39

prasko-warszawski
R

1928-39

Radom
R

1932-39

Sosnowiec
R

1928-39

śródmiejsko-warszawski
R

1931-39

Toruń
N
1920-39

Wilno
R

1928-39

Ciekawostki

  • 1922: Bytom (Oryginalny Bytom) – po przejęciu przez administrację polską części Górnego Śląska – 20 czerwca 1922 roku (żniwo podziału poplebiscytowego) – w granicach województwa śląskiego znalazła się część należącego poprzednio do Fryc powiatu miejskiego Bytom – eksklawa Friedenshütte (pol. Bytom Niekonwencjonalny). Rozporządzeniem z dnia 17. czerwca 1922 r. w przedmiocie ustroju powiatowego Województwa Śląskiego ustanowiono powiat świętochłowicki zawierający gminy wiejskie (…) przypadłe do Państwa Polskiego z dotychczasowych pruskich powiatów Bytom sioło i Bytom miasto (Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 1, poz. 2). W spisie pospólstwo województwa, wydanym 5 sierpnia 1922 (apendyks do ww. rozporządzenia), Bytom Prekursorski wspomniany jest w charakterze wieś (wspólnota wiejska), a równolegle część miasta Bytomia (Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 13, poz. 43). W międzyczasie 10 lipca 1922 roku z tej części pruskiego powiatu miejskiego Bytomia, która przypadła Polsce utworzono samodzielną gminę wiejską Nietradycyjny Bytom (Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 5, poz. 16). Z uwagi na niejasną sytuację prawno-administracyjną terenu Nowego Bytomia w okresie 20 czerwca-10 lipca 1922 możliwe jest wysunięcie tezy, iż pozostawał on w owym czasie nadal częścią powiatu miejskiego Bytom, a wówczas, iż część tego powiatu do 10 lipca 1922 znajdowała się w granicach Polski.

Przypisy

  1. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu augustowskiego z woj. białostockiego bez miejscowości takich kiedy Adamowicze, Łojki i Sopoćkinie, które weszły w kompozycja ZSRR. Sadyba powiatu – Augustów – pozostała po polskiej stronie granicy.
  2. ↑ 2,0 2,1 W 1938 roku przyłączono do Krajowy część powiatu bardiowskiego z fragmentem Cygielki przylegającym do Wysowej. Przyłączono ją do powiatu gorlickiego w woj. krakowskim.
  3. ↑ → 1938; ► gorlicki
  4. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu bielskiego z woj. białostockiego bez części Puszczy Białowieskiej i kilku miejscowości położonych po jej południowej stronie, które weszły w zawartość ZSRR. Sadyba powiatu – Bielsk Podlaski – pozostała po polskiej stronie granicy.
  5. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły północno-zachodnie skrawki powiatu brzeskiego z woj. poleskiego (fragmenty a) gminy Połowce z m.in. miejscowościami Klukowicze, Litwinowicze, Siemichocze, Tymianka, Wólka Nurzecka i Wyczółki natomiast b) gminy Wysokie Litewskie z m.in. miejscowościami Tokary i Wilanowo. Sadyba powiatu – Brześć ponad Bugiem – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Lechistan część powiatu brzeskiego została zintegrowana z powiatem bielskim w woj. białostockim (1945); od 1952 tereny te należą do powiatu siemiatyckiego.
  6. ↑ 6,0 6,1 W 1922 roku w Polsce znalazła się część powiatu bytomskiego z 13 gminami (Brzeziny, Brzozowice, Chropaczów, Dąbrówka Wielka, Hajduki Nowe, Hajduki Wielkie, Głaz, Lipiny, Łagiewniki, Orzegów, Piekary Wielkie, Szarlej, Świętochłowice) i 7 obszarami dworskimi. Sadyba powiatu – Bytom – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu bytomskiego utworzono powiat świętochłowicki w woj. śląskim.
  7. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu chodzieskiego bez miejscowości: Ługi Ujskie, Motylewo, Piła, Skórka i Stobno. Osiedle powiatu – Chodzież – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  8. ↑ 8,0 8,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się północno-wschodnia część powiatu człuchowskiego. Osiedle powiatu – Człuchów – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu człuchowskiego przyłączono do powiatu chojnickiego w woj. pomorskim.
  9. ↑ 9,0 9,1 W 1938 roku przyłączono do Krajowy z Czechosłowacji powiat czeskocieszyński (co do jednego z siedzibą powiatu – Czeskim Cieszynem). Powiat przyłączono do powiatu cieszyńskiego w woj. śląskim.
  10. ↑ 10,0 10,1 16 listopada 1938 roku włączono do Lokalny północny odpad powiatu czadeckiego z Czechosłowacji z częściami pospólstwo: Czarne, Oleśna, Skalite i Świerczynowiec. Osiedle powiatu – Czadca – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Przyłączona do Własny część powiatu została zintegrowana 1 lutego 1939 roku z powiatem cieszyńskim w woj. śląskim.
  11. ↑ 11,0 11,1 16 listopada 1938 roku włączono do Nasz orientalny odpad powiatu frydeckiego z Czechosłowacji z 4 gminami i częściami 11 pospólstwo. Osiedle powiatu – Frydek – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Przyłączona do Nasz część powiatu została włączona 1 lutego 1939 roku do powiatu cieszyńskiego (gminy: Morawka, Szonów, Wojkowice, Żermanice i części lud: Bartowice, Błędowice Górne, Błędowice Średnie, Ligota Dolna, Ligota Górna, Noszowice) i frysztackiego (części plebs: Gruszów, Hermanice, Michałkowice, Radwanice i Śląska Ostrawa) w woj. śląskim.
  12. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu cieszyńskiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez dawnego powiatu czeskocieszyńskiego a włączonych 16 listopada 1938 roku fragmentów powiatów czadeckiego i frydeckiego), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku (obszary te weszły w zestaw Czechosłowacji).
  13. ↑ → 1938 (1939); ► cieszyński
  14. ↑ 14,0 14,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się południowa część powiatu wieleńskiego na lewym brzegu Noteci (Chełst, Drawsko, Drawski Młyn, Gulcz, Kamiennik, Kawczyn, Kwiejce, Marylin, Mikołajewo, Nowe Kwiejce, Pełcza, Pęckowo, Piłka, Rosko, Wrzeszczyna tudzież część Wielenia). Sadyba powiatu – Wieleń – została przedzielona granicą polsko-niemiecką. Polską część powiatu wieleńskiego przyłączono do powiatu czarnkowskiego w woj. poznańskim.
  15. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu czarnkowskiego bez miejscowości na prawym brzegu Noteci (Biała, Bukowiec, Gajewo, Kuźnica Czarnkowska, Łomnica, Niekursko, Nowa Osada rolnicza, Radolin, Radolinek, Radosiew, Runowo, Rychlik, Sarcz, Centrum, Smolarnia, Straduń, Teresin, Wrząca, Zofiowo). Sadyba powiatu – Czarnków – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  16. ↑ Inna używana miano: cieszyński zachodni.
  17. ↑ → 1938; ► cieszyński
  18. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu dobromilskiego z woj. lwowskiego m.in. z miejscowościami Bircza, Kalwaria Pacławska i Wojtkowa. Sadyba powiatu – Dobromil – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Kraj nad wisłą część powiatu dobromilskiego została zintegrowana z powiatem przemyskim w świeżo utworzonym woj. rzeszowskim (1945).
  19. ↑ Inna używana określenie: dubnowski.
  20. ↑ Inna używana określenie: duniłowiczowski.
  21. ↑ 21,0 21,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się część powiatu nidzickiego m.in. z Działdowem, Lidzbarkiem i Płośnicą. Sadyba powiatu – Nidzica – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu nidzickiego utworzono powiat działdowski w woj. pomorskim.
  22. ↑ → 1938 (1939); ► cieszyński
  23. ↑ Powiat frysztacki, będący w latach 1938-1939 częścią województwa śląskiego, w charakterze część Krajowy rzeczony jest w Dzienniku Ustaw RP po II wojnie światowej dopiero co trafienie (Dz. U. z 1945 r. Nr 33, poz. 196), co przypuszczalnie być podyktowane sporem o Zaolzie między Polską a Czechosłowacją i nieuregulowaną legalnie kwestią przebiegu granicy, niedostatek innych źródeł potwierdzających inherencja całego powiatu ewentualnie jego części do Krajowy w 1945 roku. Osiedle powiatu – Frysztat – znalazła się w drobny mak po czechosłowackiej stronie granicy.
  24. ↑ 24,0 24,1 24,2 W 1922 roku w Polsce znalazła się część powiatu gliwickiego z 3 gminami (Gierałtowice, Mikoleska, Przyszowice) i 3 obszarami dworskimi. Osiedle powiatu – Gliwice – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Rzeczpospolita polska część powiatu gliwickiego została zintegrowana z powiatem rudzkim (Gierałtowice, Przyszowice) i tarnogórskim w woj. śląskim.
  25. ↑ 25,0 25,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się część powiatu kwidzyńskiego: 1) w wyniku postanowień traktatu wersalskiego – sfałszowany obręb Wisły; 2) po plebiscycie na Powiślu (Bursztych, Janowo, Kramrowo, Nowe Lignowy, Pólko Małe). Sadyba powiatu – Kwidzyn – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu kwidzyńskiego utworzono powiat gniewski w woj. pomorskim.
  26. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu gorlickiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez terenów powyżej rzeką Cygielką, które weszły w składniki Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
  27. ↑ 27,0 27,1 27,2 W 1920 w roku Polsce znalazł się element powiatu górowskiego. Sadyba powiatu – Góra – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu górowskiego przyłączono do powiatów: leszczyńskiego (Jabłonna, Kaczkowo, Rojęczyn) i rawickiego (Trzebosz) w woj. poznańskim.
  28. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły południowo-zachodnie skrawki powiatu grodzieńskiego z woj. białostockiego m.in. z miejscowościami Krynki i Kruszyniany. Osiedle powiatu – Grodno – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Kraj nad wisłą część powiatu grodzieńskiego została zintegrowana z powiatem sokólskim w tymże województwie (1945).
  29. ↑ Powiat z siedzibą w Grodzisku Wielkopolskim; nie mamić z powiatem grodziskim z siedzibą w Grodzisku Mazowieckim.
  30. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu jaworowskiego z woj. lwowskiego (wspólnota Wielkie Oczy – 8 gromad). Osiedle powiatu Jaworów znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Lechistan część powiatu jaworowskiego została zintegrowana z powiatem lubaczowskim w dopiero co utworzonym woj. rzeszowskim (1945).
  31. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu kartuskiego bez miejscowości: Czapielsk, Huta Dolna, Huta Górna, Jodłowno, Klonowo Dolne, Klonowo Górne, Kolbudy, Łapino, Majdany, Marszewo, Miłowo, Nowa Osada rolnicza Przywidzka, Ostróżki, Pomlewo, Pręgowo, Przywidz, Roztoka, Szklana Góra, Ząbrsko Dolne i Ząbrsko Górne, włączonych do Wolnego Miasta Gdańska. Osiedle powiatu – Kartuzy – znalazła się po polskiej stronie granicy. Coraz w tym samym roku dokonano korekty granicy – Żukówko apiać znalazło się w Niemczech.
  32. ↑ 32,0 32,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się północno-wschodnia część powiatu namysłowskiego (Dalanów, Darnowiec, Drożki, Krzyżowniki, Ograniczony Buczek, Proszów, Rychtal, Skoroszów, Stogniewice, Silny Buczek, Zgorzelec). Sadyba powiatu – Namysłów – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu namysłowskiego przyłączono do powiatu kępińskiego w woj. poznańskim.
  33. ↑ 33,0 33,1 33,2 33,3 W 1920 w roku Polsce znalazła się wschodnia część powiatu sycowskiego. Sadyba powiatu – Syców – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu sycowskiego przyłączono do powiatów: kępińskiego (Bałdowice, Bralin, Chojęcin, Domasłów, Gola, Gęś Wielka, Miechów, Marcinki, Mnichowice, Nosale, Nowa Osada rolnicza Książęca, Pisarzowice, Słupia, Tabor Ciasny, Tabor Mocarny, Trębaczów, Turkowy, Zbyczyna), odolanowskiego (Bronisławka, Cieszyn, Chojnik, Czesławice, Dobrzec, Hetmanów, Janisławice, Jarnostaw, Jesiona, Kałkowskie, Kąty Śląskie, Kocina, Konradów, Kopalina, Kuźnica Kącka, Lipskie, Łachów, Mariak, Możdżanów, Pawłów, Piła, Sobki, Sośnie, Starża, Surmin, Szklarka Śląska, Żabnik) i ostrzeszowskiego (Mąkoszyce, Niwki Książęce, Rybin) w woj. poznańskim.
  34. ↑ 34,0 34,1 W 1938 roku przyłączono do Lokalny część powiatu kieżmarskiego z gminą Las jaworowy i częścią gminy Ździar. Sadyba powiatu – Kieżmark – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Polską część powiatu kieżmarskiego przyłączono do powiatu nowotarskiego w woj. krakowskim.
  35. ↑ → 1938; ► nowotarski
  36. ↑ Inna ortografia: kossowski.
  37. ↑ Inna używana miano: kamień-koszyrski.
  38. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu kościerskiego bez miejscowości: Blizny, Borowina, Murzynka Huta, Częstocin, Drzewina, Gromadzin, Kierzkowo, Olszanka, Pawłowo, Droga przez mękę Górne, Mordęga Dolne, Sucha Huta, Trzepowo włączonych do Wolnego Miasta Gdańska. Osiedle powiatu – Kościerzyna – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  39. ↑ Powiat z siedzibą w Krośnie; nie tumanić z powiatem krośnieńskim z siedzibą w Krośnie Odrzańskim.
  40. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu leskiego z woj. lwowskiego m.in. bez miejscowości (które weszły w zawartość ZSRR) przyłączonych później do Własny (1951) w wyniku umowy o zmianie granic z ZSRR (w tym Ustrzyk Dolnych), przywrócono również granicę południową sprzed listopada 1938 roku (bez tzw. źródłowiska Udawy), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
  41. ↑ 41,0 41,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się północno-wschodnia część powiatu wschowskiego z miejscowościami: Brenno, Bukówiec Górny, Dominice, Gołanice, Grotniki, Jezierzyce Kościelne, Krzycko Małe, Krzycko Wielkie, Miastko, Niechłód, Potrzebowo, Przylesie, Radomyśl, Sądzia, Ujazdowo, Wijewo, Włoszakowice, Zaborówiec i Zbarzewo. Sadyba powiatu – Wschowa – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu wschowskiego przyłączono do powiatu leszczyńskiego w woj. poznańskim.
  42. ↑ 42,0 42,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się część powiatu ostródzkiego z 3 gminami (Groszki, Lubstynek i Napromek). Osiedle powiatu – Ostróda – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu ostródzkiego przyłączono do powiatu lubawskiego w woj. pomorskim.
  43. ↑ W 1922 roku Polsce przypadła większa część powiatu lublinieckiego bez chamstwo: Bzinica Nowa, Bzinica Stara, Zawężona, Dzielna, Główczyce, Główczyce, Gwoździany, Jeżowa, Klekotna, Szereg ludzi, Koszwice, Ligota Dobrodzieńska, Łagiewniki Małe, Makowczyce, Molna, Myślina, Panoszów, Pludry, Rzędowice, Sieraków, Szemrowice, Skrzydłowice, Turza, Warłów, Wędzina, Zborowskie i Zwóz natomiast miasta Dobrodzień. Osiedle powiatu – Lubliniec – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  44. ↑ 44,0 44,1 44,2 W 1920 w roku Polsce znalazła się wschodnia część powiatu międzyrzeckiego na prawym brzegu Obry. Osiedle powiatu – Międzyrzecz – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu międzyrzeckiego przyłączono do powiatu międzychodzkiego (Dormowo, Głażewo, Lewice, Łowyń, Silna, Stoki, Świechocin, Wrony) i nowotomyskiego (Chojniki, Chrośnica, Grubsko, Jabłonka Stara, Jastrzębsko Stare, Lewiczynek, Lubień, Łęczno, Łomnica, Miedzichowo, Nądnia, Nowa Silna, Nowa Sioło Zbąska, Nowe Czeskie, Nowe Jastrzębsko, Innowacyjny Podwórze, Pąchy, Perzyny, Prądówka, Przychodzko, Przyprostynia, Stare Czeskie, Pryncypał Hacjenda, Stefanowo, Strzyżewo, Szklarka Trzcielska, Toczeń, Zachodzko, Zakrzewko, Kula u nogi, Zbąszyń) w woj. poznańskim.
  45. ↑ Inna używana określenie: mińsko-mazowiecki.
  46. ↑ Inna używana imię: mołodecki.
  47. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu mościskiego z woj. lwowskiego – element gminy Małnów z Kalnikowem i zachodnim fragmentem Starzawy. Sadyba powiatu – Mościska – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Rzeczpospolita polska część powiatu mościskiego została zintegrowana z powiatem przemyskim (agenda północna) w świeżo utworzonym woj. rzeszowskim (1945).
  48. ↑ 48,0 48,1 W 1924 roku w Polsce znalazła się część powiatu namiestowskiego z fragmentem gminy Lipnica Wielka. Osiedle powiatu – Namiestów – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Polską część powiatu namiestowskiego przyłączono do powiatu spisko-orawskiego w woj. krakowskim.
  49. ↑ 49,0 49,1 49,2 W 1938 roku w Polsce znalazła się część powiatu namiestowskiego z fragmentem Bobrowa (element zachodniego stoku góry Krywań) i Półgóry (gorący wyniesienie Mędralowej/Jałowca Małego). Przyłączono ją poprawnie do powiatów nowotarskiego i żywieckiego w woj. krakowskim.
  50. ↑ → 1938; ► nowotarski / ► żywiecki
  51. ↑ 51,0 51,1 W 1938 roku przyłączono do Lokalny część powiatu starolubowelskiego z fragmentami Legnawy, Małego Lipnika, Małego Sulina, Siostra ponad Popradem i Stariny leżącymi ponad Popradem. Przyłączono ją do powiatu nowosądeckiego w woj. krakowskim.
  52. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu nowosądeckiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez przyłączonego w owym czasie fragmentu doliny Popradu obwód Żegiestowa, kto wszedł w składniki Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
  53. ↑ 53,0 53,1 W 1938 roku przyłączono do Własny część powiatu starowiejskiego z Leśnicą i fragmentami Lechnicy i Szwabów Niżnich. Włączono ją do powiatu nowotarskiego w woj. krakowskim.
  54. ↑ 54,0 54,1 W 1938 roku w Polsce znalazła się część powiatu trzciańskiego z wsiami Głodówka i Sucha Góra (w latach 1924-1938 należącymi do Czechosłowacji) zaś fragmentem gminy Trzciana sąsiedni z Lipnicą Wielką. Przyłączono ją do powiatu nowotarskiego w woj. krakowskim.
  55. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu nowotarskiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez Jaworzyny Spiskiej i Leśnicy, Głodówki, Suchej Góry i skrawków terenów leśnych między Lipnicą Wielką a Bobrowem i Rabczą, które weszły w składniki Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
  56. ↑ Inna używana miano: pilzneński.
  57. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu przemyskiego z woj. lwowskiego bez miejscowości (które weszły w zestaw ZSRR) takich podczas gdy Medyka (przyłączona apiać do Własny w 1948 roku) i Niżankowice. Osiedle powiatu – Przemyśl – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  58. ↑ 58,0 58,1 W 1922 roku w Polsce znalazła się część powiatu raciborskiego z 19 gminami (Adamowice, Bełsznica, Bluszczów, Bogunice, Brzezie, Buków, Gorzyce, Gorzyczki, Głaz, Kobyla, Kornowacz, Ligota Tworkowska, Lubomia, Nieboczowy, Pogrzebień, Raszczyce, Poroże, Syrynia, Uchylsko) i 19 obszarami dworskimi. Sadyba powiatu – Racibórz – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Kraj nad wisłą część powiatu raciborskiego została zintegrowana z powiatem rybnickim w woj. śląskim.
  59. ↑ Inna używana imię: rawsko-mazowiecki.
  60. ↑ Inna używana imię: rawsko-ruski.
  61. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły zachodnie skrawki powiatu rawskiego z woj. lwowskiego, które włączono do: 1) powiatu tomaszowskiego: a) gród Uhnów; b) gminy: Bełżec, Lubycza Królewska, Tarnoszyn i Wierzbica (przekształconą w gminę Uhnów); c) gromady Hrebenne i Siedliska z gminy Siedliska (J. Feduszka: Zmiany przebiegu granicy, 2001; Dz. U. z 1945 r. Nr 26, poz. 160) natomiast do 2) powiatu lubaczowskiego w świeżo utworzonym woj. rzeszowskim (1945): Dziewięcierz (z gminy Potylicz), Radruż (z gminy Wróblaczyn), Werchrata i Prusie (z gminy Siedliska).
  62. → dębicki
  63. ↑ 63,0 63,1 W 1922 roku w Polsce znalazła się część powiatu zabrskiego z 9 gminami (Bielszowice, Bujaków, Chudów, Kończyce, Makoszowy, Paniowy, Paniówki, Pawłów, Ruda) i 3 obszarami dworskimi. Sadyba powiatu – Zabrze (Hindenburg) – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu zabrskiego utworzono powiat rudzki w woj. śląskim.
  64. ↑ W 1922 roku Polsce przypadła większa część powiatu rybnickiego bez lud i obszarów dworskich: Bargłówka, Dolna Osada rolnicza, Górki, Jankowice Rudzkie, Osada Renerowska, Kuźnia Nieborowska, Nieborowice, Pilchowice, Ruda Kozielska, Purpurowy, Stanica, Stodoły i Wielopole Pilchowickie. Sadyba powiatu – Rybnik – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  65. ↑ 65,0 65,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się część powiatu złotowskiego m.in. z Kamieniem, Sępólnem, Sypniewem i Więcborkiem. Sadyba powiatu – Złotów – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu złotowskiego utworzono powiat sępoleński w woj. pomorskim.
  66. ↑ W 1938 roku przyłączono do Krajowy część powiatu snińskiego z fragmentem Osadnego do góry źródła Udawy (z fragmentem linii kolejowej Nowatorski Łupków – Cisna). Przyłączono ją do powiatu leskiego w woj. lwowskim.
  67. ↑ → 1938; ► leski
  68. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły zachodnie fragmenty powiatu sokalskiego, które włączono do powiatu hrubieszowskiego: a) gród Bełz; b) gminy Bełz, Chorobrów, Krystynopol i Waręż (J. Feduszka: Zmiany przebiegu granicy, 2001; Dz. U. z 1945 r. Nr 26, poz. 160)
  69. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu sokólskiego z woj. białostockiego bez Odelska, jaki wszedł w składniki ZSRR. Osiedle powiatu – Sokółka – pozostała po polskiej stronie granicy.
  70. ↑ 70,0 70,1 W 1920 roku w Polsce znalazła się część powiatu starowiejskiego (Murzynka Góra, Dursztyn, Falsztyn, Frydman, Jurgów, Kacwin, Krempachy, Łapszanka, Łapsze Niżne, Łapsze Wyżne, Niedzica, Nowa Biała, Rzepiska, Trybsz). Sadyba powiatu – Stara Sioło Spiska – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Polską część powiatu starowiejskiego przyłączono do powiatu spisko-orawskiego w woj. krakowskim.
  71. ↑ 71,0 71,1 W 1920 roku w Polsce znalazła się część powiatu trzciańskiego (Bukowina, Chyżne, Głodówka, Harkabuz, Jabłonka, Lipnica Mała, Orawka, Furiat, Podsarnie, Podszkle, Podwilk, Sucha Góra, Zubrzyca Dolna, Zubrzyca Górna i część gminy Lipnica Wielka). Osiedle powiatu – Trzciana – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Polską część powiatu trzciańskiego przyłączono do powiatu spisko-orawskiego w woj. krakowskim.
  72. ↑ → 1938; ► nowosądecki
  73. ↑ → 1938; ► nowotarski
  74. ↑ Inna używana określenie: strzeliński.
  75. ↑ Powiat z siedzibą w Środzie Wielkopolskiej; nie bałamucić z powiatem średzkim z siedzibą w Środzie Śląskiej.
  76. ↑ 76,0 76,1 W 1922 roku Polsce znalazła się część należącego przedtem do Helmut powiatu miejskiego Bytom – eksklawa Friedenshütte (pol. Bytom Innowacyjny). Zasadnicza część Bytomia znalazła się po zachodniej stronie granicy, w Niemczech. Polską część powiatu miejskiego Bytom przyłączono do powiatu świętochłowickiego w woj. śląskim.
  77. ↑ W 1922 roku Polsce przypadła większa część powiatu tarnogórskiego bez populacja: Górniki, Grzybowice, Laryszów, Miedary, Mikulczyce, Ptakowice, Stolarzowice, Wieszowa, Wilkowice i Zbrosławice. Osiedle powiatu – Tarnowskie Góry – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  78. ↑ Powiat z siedzibą w Tomaszowie Lubelskim; nie łudzić z powiatem tomaszowskim z siedzibą w Tomaszowie Mazowieckim.
  79. ↑ Powiat z siedzibą w Trzcianie (Republika słowacji); nie zwodzić z powiatem trzcianeckim z siedzibą w Trzciance.
  80. ↑ → 1938; ► nowotarski
  81. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły zachodnie skrawki powiatu turczańskiego z woj. lwowskiego: wspólnota Tarnawa Niżna a część gminy Sianki (z m.in. miejscowościami Beniowa i Sianki). Osiedle powiatu – Turka – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Lechistan część powiatu turczańskiego została zintegrowana z powiatem leskim w świeżo utworzonym woj. rzeszowskim (1945); w 1952 tereny te weszły w składniki powiatu ustrzyckiego.
  82. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu wejherowskiego bez miejscowości Brzyno, Okalice i Prusewo, które dalszy w granicach Szkop natomiast Sopotu, włączonego do Wolnego Miasta Gdańska. Osiedle powiatu – Wejherowo – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  83. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu wolsztyńskiego bez miejscowości: Babimost, Bagnisko, Ciosaniec, Chwalim, Droniki, Kaliska, Kargowa, Kuligowo, Łupice, Nowe Kramsko, Pionierski Jaromierz, Obra Dolna, Podmokle Małe, Podmokle Wielkie, Rudno, Spokojna, Stare Kramsko, Pryncypał Jaromierz, Szreniawa, Śmieszkowo, Świętno, Tatarki, Wilcze i Wojnowo. Osiedle powiatu – Wolsztyn – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  84. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły zachodnie skrawki powiatu wołkowyskiego z woj. białostockiego m.in. z miejscowościami Łuka i Jałówka. Sadyba powiatu – Wołkowysk – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Lechistan część powiatu wołkowyskiego została zintegrowana z powiatem białostockim w tymże województwie (1945); od 1954 część tych terenów trzeba do powiatu hajnowskiego.
  85. ↑ Inna ortografia: wysoko-mazowiecki.
  86. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu żywieckiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez południowego stoku Mędralowej (Jałowca Małego), jaki wszedł w zawartość Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
  87. ↑ Inna używana miano: Bielsko Śląskie.
  88. ↑ 88,0 88,1 88,2 88,3 Niedostatek źródeł potwierdzających życie powiatu od 1945 roku.

Zobacz też

  • Powiat
  • Powiaty w Polsce
  • Powiaty w Polsce od 1945
  • Powiaty i gminy o identycznych nazwach
  • Byłe powiaty polskie
  • Podział porządkowy II RP

Źródła

  • Dz. Pr. P. P. z 1919 r. Nr 64, poz. 385 – Prawo z dnia 1 sierpnia 1919 r. o tymczasowej organizacji zarządu b. dzielnicy pruskiej.
  • Dz. Pr. P. P. z 1919 r. Nr 65, poz. 395 – Przepis tymczasowa z dnia 2 sierpnia 1919 r. o organizacji władz administracyjnych II instancji.
  • Dz. U. z 1920 r. Nr 117, poz. 768 – Norma prawna z dnia 3 grudnia 1920 r. o tymczasowej organizacji władz administracyjnych II instancji (województw) na obszarze b. Królestwa Galicji i Lodomerji z W. Ks. Krakowskiem natomiast na wchodzących w zestaw Rzeczypospolitej Polskiej obszarach Spisza i Orawy.
  • Dz. U. z 1921 r. Nr 16, poz. 93 – Akt prawny z dnia 4 lutego 1921 r. o unormowaniu stanu prawno-politycznego na ziemiach, przyłączonych do obszaru Rzeczypospolitej na podstawie umowy o preliminaryjnym pokoju i rozejmie podpisanej w Rydze dnia 12 października 1920 r.
  • Dz. U. z 1922 r. Nr 26, poz. 213 – Prawo z dnia 6 kwietnia 1922 r. o objęciu władzy państwowej powyżej Ziemią Wileńską.
  • Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 1, poz. 2 – Dekret z dnia 17 czerwca 1922 r. w przedmiocie ustroju władz administracyjnych i samorządowych na obszarze Województwa Śląskiego.
  • Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 1, poz. 3 – Postanowienie z dnia 17 czerwca 1922 r. w przedmiocie ustroju powiatowego Województwa Śląskiego.
  • Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 5, poz. 16 – Postanowienie z dnia 6 lipca 1922 r. w przedmiocie utworzenia samodzielnej gminy wiejskiej Nowego Bytomia.
  • Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 13, poz. 43 – Suplement do rozporządzenia z dnia 17 czerwca 1922 r. (Dz. Ust. Śl. Nr 1, poz. 3), w przedmiocie ustroju powiatowego Województwa Śląskiego, obejmujący zbiór danych populacja miejskich i wiejskich, obszarów dworskich, i w zastępstwie wyjętych z powiatów.
  • Dz. U. z 1922 r. Nr 56, poz. 504 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 11 lipca 1922 r. w sprawie zniesienia powiatu białowieskiego zaś rozciągnięcia na gminy białowieską, masiewską i suchopolską mocy obowiązującej przepisów o samorządzie powiatowym.
  • M.P. z 1922 r. Nr 282, poz. 204 – Ostrzeżenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 29 listopada 1922 r. o przeniesieniu siedziby urzędowej Starostwa z Cieszanowa do Lubaczowa a o zmianie nazwy powiatu ciesznowskiego
  • Dz. U. z 1923 r. Nr 116, poz. 1051 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 1922 r. o utworzeniu powiatu stolińskiego zaś włączeniu populacja dobrosławskiej i pohostskiej do powiatu pińskiego.
  • Dz. U. z 1923 r. Nr 122, poz. 991 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 8 listopada 1923 r. o utworzeniu powiatu makowskiego.
  • Dz. U. z 1923 r. Nr 122, poz. 992 – Dekret Rady Ministrów z dnia 8 listopada 1923 r. o zniesieniu powiatu podgórskiego.
  • Dz. U. Śl. z 1924 r. Nr 5, poz. 20 – Akt prawny z dnia 15 lutego 1924 r. w przedmiocie zniesienia powiatu Rudzkiego.
  • Dz. U. z 1924 r. Nr 68, poz. 655 – Dekret Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1924 r. w sprawie podziału powiatu rówieńskiego na dwoje jednostki administracyjne i kreowania powiatu kostopolskiego a regulacji granic powiatów: rówieńskiego, dubnowskiego, łuckiego, ostrogskiego, krzemienieckiego i horochowskiego.
  • Dz. U. z 1924 r. Nr 117, poz. 1044 – Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 30 grudnia 1924 r. w sprawie zmiany granic niektórych powiatów województwa poznańskiego.
  • Dz. U. z 1924 r. Nr 117, poz. 1052 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 1924 r. o zniesieniu powiatu sejneńskiego.
  • Dz. U. z 1925 r. Nr 63, poz. 441 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 27 maja 1925 r. o zniesieniu powiatu Spisko-Orawskiego.
  • Dz. U. z 1925 r. Nr 67, poz. 472 – Dekret Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1925 r. o zmianie granic powiatów na obszarze okręgu administracyjnego wileńskiego.
  • M.P. z 1925 r. Nr 160, poz. 717 – Uwaga Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 26 czerwca 1925 r. o przeniesieniu siedziby urzędowej starostwa z Husiatyna do Kopyczyniec
  • Dz. U. z 1926 r. Nr 6, poz. 29 – Prawo z dnia 22 grudnia 1925 r. w sprawie utworzenia województwa wileńskiego.
  • Dz. U. z 1926 r. Nr 26, poz. 158 – Dekret Rady Ministrów z dnia 4 marca 1926 r. w sprawie niektórych zmian rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1925 r. o zmianie granic powiatów na obszarze okręgu administracyjnego wileńskiego.
  • Dz. U. z 1926 r. Nr 117, poz. 678 – Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 30 października 1926 r. w sprawie utworzenia powiatu morskiego w Gdyni.
  • Dz. U. z 1926 r. Nr 128, poz. 760 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 1926 r. w sprawie oznaczenia granic powiatu morskiego.
  • Dz. U. z 1927 r. Nr 8, poz. 62 – Dekret Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 1927 r. w sprawie zmiany rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 marca 1926 r. o niektórych zmianach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1925 r. w przedmiocie zmiany granic powiatów na obszarze okręgu administracyjnego wileńskiego.
  • Dz. U. z 1927 r. Nr 17, poz. 130 – Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 1927 r. o zniesieniu powiatu witkowskiego w województwie poznańskiem.
  • Dz. U. z 1927 r. Nr 72, poz. 647 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 5 lipca 1928 r. o organizacji i zakresie działania władz administracji ogólnej na obszarze miasta stołecznego Warszawy.
  • Dz. U. z 1928 r. Nr 25, poz. 221 – Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 29 lutego 1928 r. w sprawie zmiany art. 1 rozporządzenia z dnia 30 października 1926 r. o utworzeniu powiatu morskiego w Gdyni.
  • Dz. U. z 1928 r. Nr 45, poz. 426 – Dekret Rady Ministrów z dnia 19 marca 1928 r. w sprawie powiatów miejskich.
  • Dz. U. z 1928 r. Nr 125, poz. 727 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1926 r. o podziale powiatu będzińskiego i utworzeniu nowego powiatu zawierciańskiego z siedzibą władz powiatowych w Zawierciu.
  • Dz. U. z 1929 r. Nr 4, poz. 35 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 1929 r. o wyłączeniu gminy miejskiej Gdynia z powiatu morskiego i utworzeniu z niej odrębnego powiatu miejskiego.
  • Dz. U. z 1929 r. Nr 20, poz. 190 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 16 marca 1929 r. o zniesieniu powiatu peczeniżyńskiego w województwie stanisławowskiem.
  • Dz. U. z 1929 r. Nr 33, poz. 307 – Dekret Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 1929 r. o utworzeniu powiatu szczuczyńskiego w województwie nowogródzkiem.
  • Dz. U. z 1929 r. Nr 35, poz. 318 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 1929 r. o zniesieniu powiatu kosowskiego w województwie poleskiem i utworzeniu z jego terytorjum powiatu iwacewickiego z siedzibą władz powiatowych w Iwacewiczach w temże województwie.
  • Dz. U. z 1930 r. Nr 82, poz. 649 – Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 29 listopada 1930 r. o zmianie granic województw poleskiego i wołyńskiego.
  • Dz. U. z 1931 r. Nr 26, poz. 155 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 12 marca 1931 r. o utworzeniu powiatu grodzkiego Śródmiejsko-Warszawskiego.
  • Dz. U. z 1931 r. Nr 34, poz. 238 – Przepis z dnia 20 marca 1931 r. o wyłączeniu powiatu turczańskiego z województwa stanisławowskiego.
  • Dz. U. z 1931 r. Nr 111, poz. 868 – Dekret Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1931 r. w sprawie zmiany rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 1929 r. o zniesieniu powiatu kosowskiego w województwie poleskiem i utworzeniu z jego terytorjum powiatu iwacewickiego z siedzibą władz powiatowych w Iwacewiczach w temże województwie.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 1, poz. 3 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 1931 r. w sprawie zniesienia a zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa krakowskiego.
  • M.P. z 1931 r. Nr 51, poz. 86 – Ostrzeżenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 24 lutego 1931 r. w sprawie zmiany nazwy gminy Lisko w powiecie liskim, województwie lwowskiem
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 3, poz. 18 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1931 r. w sprawie zniesienia powiatu kolneńskiego w województwie białostockiem.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 3, poz. 19 – Dekret Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1931 r. w sprawie zniesienia powiatu gniewskiego natomiast zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa pomorskiego.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 33 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia powiatu konstantynowskiego w województwie lubelskiem.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 34 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia powiatu słupeckiego w województwie łódzkiem.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 35 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia natomiast zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa poznańskiego.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 36 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia tudzież zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa lwowskiego.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 37 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa stanisławowskiego.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 30, poz. 315 – Zawiadomienie Rady Ministrów z dnia 19 marca 1932 r. o sprostowaniu błędów w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1931 r. w sprawie zniesienia powiatu gniewskiego zaś zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa pomorskiego.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 41, poz. 408 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 1932 r. w sprawie powiatów miejskich.
  • Dz. U. Śl. z 1934 r. Nr 13, poz. 24 – Norma prawna z dnia 16 maja 1934 roku w sprawie włączenia lud Chorzów i Nowe Hajduki do miasta Królewskiej Huty tudzież zmiany nazwy tega miasta na Chorzów.
  • Dz. U. z 1935 r. Nr 47, poz. 319 – Norma prawna z dnia 8 lipca 1935 r. - Ordynacja wyborcza do Sejmu.
  • Dz. U. z 1937 r. Nr 18, poz. 119 – Dekret Rady Ministrów z dnia 8 marca 1937 r. o zniesieniu powiatu ropczyckiego i utworzeniu powiatu dębickiego w województwie krakowskim.
  • Dz. U. z 1937 r. Nr 46, poz. 350 – Akt prawny z dnia 12 czerwca 1937 r. o zmianie granic województw: poznańskiego, pomorskiego, warszawskiego i łódzkiego.
  • Dz. U. z 1938 r. Nr 19, poz. 154 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 10 marca 1938 r. o zmianie granic powiatów inowrocławskiego i mogielińskiego w województwie poznańskim.
  • Dz. U. z 1938 r. Nr 27, poz. 240 – Regulacja z dnia 9 kwietnia 1938 r. o zmianie granic województw: białostockiego, kieleckiego, lubelskiego, łódzkiego i warszawskiego.
  • Dz. U. Śl. z 1938 r. Nr 18, poz. 35 – Norma prawna z dnia 27 października 1938 r. o podziale administracyjnym i tymczasowej organizacji administracji na obszarze Ziem Odzyskanych Śląska Cieszyńskiego.
  • Dz. U. z 1938 r. Nr 87, poz. 585 – Rozkaz Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 listopada 1938 r. o zjednoczeniu z Rzecząpospolitą Polską ziem odzyskanych w listopadzie 1938 r. i o rozciągnięciu na te ziemie mocy obowiązującej niektórych aktów ustawodawczych.
  • Protokół delimitacyjny granicy państwowej między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Czeskosłowacką (Na odcinku Morawskośląskim) z protokółami dodatkowymi – Mistek, 23 listopada i 9 grudnia 1938 roku.
  • Protokół delimitacyjny granicy państwowej pośrodku Rzecząpospolitą Polską a Republiką Czeskosłowacką (Na odcinku Słowackim) z protokółami dodatkowymi – Zakopane, 30 listopada 1938 roku.
  • Dz. U. Śl. z 1939 r. Nr 2, poz. 6 – Rozporządzenie z dnia 31 stycznia 1939 roku o podziale administracyjnym ziem odzyskanych we Frydeckiem i w Czadeckiem a o zmianie granic niektórych plebs powiatów cieszyńskiego i frysztackiego.
  • Dz. U. z 1939 r. Nr 14, poz. 82 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1939 r. o zmianie granic powiatu garwolińskiego w województwie warszawskim.
  • Dz. U. Śl. z 1939 r. Nr 6, poz. 15 – Regulacja z dnia 7 marca 1939 roku o zniesieniu powiatu świętochłowickiego i o zmianie granic powiatów katowickiego, pszczyńskiego i tarnogórskiego.
  • Dz. U. z 1939 r. Nr 22, poz. 136 – Norma prawna z dnia 15 marca 1939 r. o dalszym zjednoczeniu ziem odzyskanych z Rzecząpospolitą Polską.
  • Dz. U. z 1945 r. Nr 26, poz. 160 – Dekret Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1945 r. o przyłączeniu gminy wiejskiej Tarnoszyn do powiatu tomaszowskiego w województwie lubelskim.
  • Dz. U. z 1945 r. Nr 27, poz. 168 – Nakaz z dnia 7 lipca 1945 r. o utworzeniu województwa rzeszowskiego.
  • Dz. U. z 1945 r. Nr 33, poz. 196 – Postanowienie Ministra Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 21 sierpnia 1945 r. o utworzeniu nowych, o zmianach istniejących do dziś dnia rejonowych komend uzupełnień i o ustaleniu ich zasięgu terytorialnego.
  • Dz. U. z 1959 r. Nr 25, poz. 159 – Układ między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Republiką Czechosłowacką o ostatecznym wytyczeniu granicy państwowej, podpisana w Warszawie dnia 13 czerwca 1958 r.
  • Dz. U. z 1959 r. Nr 25, poz. 160 – Deklaracja Rządowe z dnia 7 marca 1959 r. w sprawie wymiany dokumentów ratyfikacyjnych Umowy między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Republiką Czechosłowacką o ostatecznym wytyczeniu granicy państwowej, podpisanej w Warszawie dnia 13 czerwca 1958 r.

Granica polsko-niemiecka

Ogrodzenie międzypaństwowa

Państwa graniczące
 Polska
 Niemcy

Okres istnienia
od 3 października 1990

Rozciągłość
467 km

Ilość przejść granicznych
brak

Od 3 października 1990 roku, gdy to nastąpiło unia Helmut, jednym z siedmiu państw graniczących z Polską jest również Rzeczpospolita Federalna Szkop. Poprzednio tą datą Lechistan graniczyła z Niemiecką Republiką Demokratyczną, a żywopłot miała jednakowy kurs. Bariera między Polską a Niemcami nazywana jest często granicą na Odrze i Nysie.

Granica została ukształtowana po II wojnie światowej w wyniku decyzji alianckich na konferencjach jałtańskiej i poczdamskiej. Stanowi zachodnią kresy Własny i wschodnią Niemiec.

Spis treści

//

Bieg granicy


Początek granicy - trójstyk granic Własny, Pepiczek i Niemiec

W południowym swoim odcinku ogrodzenie zaczyna się u trójstyku - zbiegu granic trzech państw (Nasz, Helmut i Pepiczek) na godzina dwunasta od Porajowa, z kolei przebiega opodal Nysy Łużyckiej pozostawiając po polskiej stronie tzw. “torba żytawski” (nazwany ponadto “turoszowskim”) i dzieląc parę nadrzecznych miejscowości, takie kiedy: Żytawa/Porajów-Sieniawka, Görlitz/Zgorzelec, Bad Muskau/Łęknica i Guben/Gubin. Kilkanaście kilometrów na północ od Gubina Nysa Łużycka wpada do Odry i od tego miejsca bariera biegnie w dół jej nurtem przez następne ok. 200 km - do okolic miasta Gryfino (od Widuchowej, dokąd Odra rozdziela się i tworzy rozlewiska - bariera biegnie Odrą Zachodnią). Na odcinku odrzańskim żywopłot dzieli na część niemiecką i polską miasta Frankfurt ponad Odrą/Słubice.


Granica powyżej rzeką Nysą, obrębek po stronie niemieckiej

Od Gryfina żywopłot na Odrze i Nysie omija Szczecin od zachodu opuszczając rzekę Odrę i biegnąc nadal na północ zachodnią częścią dolin nadodrzańskich w okolicach polskich miejscowości Rosówek, Kołbaskowo, Barnisław, Bobolin, Lubieszyn, Buk, Kał, Myślibórz Mocny aż do leżącego powyżej Zalewem Szczecińskim Nowego Warpna, iżby po pewnym czasie przeciąć część wyspy Uznam na zachód od Świny pozostawiając po stronie polskiej gród Świnoujście. W tym miejscu polsko-niemiecka ogrodzenie lądowa kończy się w Bałtyku.

Kształtowanie się granicy

Wielka trójka arbitralnie ustanawiając w Jałcie powojenny rozdzielenie Europy (w Poczdamie nastąpiły dopiero co pewne korekty i uzupełnienia postanowień jałtańskich) przychyliła się do żądań Stalina utrzymania przez ZSRR jego zdobyczy terytorialnych powziętych kosztem Własny w wyniku ataku z 17 września 1939 doprecyzowanych 28 września 1939 w porozumieniu z Niemcami zwanym drugim paktem Ribbentrop-Mołotow. W ich wyniku zagarnięta w 1939 Zachodnia Ukraina ze Lwowem i Stanisławowem, Zachodnia Białoruś z Brześciem ponad Bugiem, Baranowiczami i Grodnem natomiast Wileńszczyzna pozostała w rękach ZSRR, a granicę pośrodku Polską a ZSRR ustanowiono na zaproponowanej ćwierć wieku wprzódy linii demarkacyjnej rozdziału wojsk sowieckich i polskich w 1920 zwanej linią Curzona. Jak gatunek “rekompensaty” zdecydowano odznaczyć Polsce terytoria leżące zanim II wojną światową w granicach Helmut, tzn. część Prus Wschodnich - Warmię i Mazury (Olsztyn i Elbląg) natomiast Pomorze – ze Szczecinem i Gdańskiem na północy, ziemię lubuską zaś Śląsk – Górny i Niższy z Gliwicami, Opolem i Wrocławiem. Myśl owszem ustanowionej granicy opierała się m.in. na dążeniu do maksymalnego skrócenia linii granicznej polsko-niemieckiej. Operand ów był często później przedstawiany na porównanie do przebiegu granic Własny sprzed 1939 roku, podczas gdy Rfn “obejmowały” Polskę z właściwie trzech stron i zdolne były poprzedzić wstępem swe wojska we wrześniu 1939 ze wszystkich tych kierunków. Tok nowej granicy nie był do końca stricte prawnie nabyty, przede wszystkim na odcinku północnym: Szczecin jak całokształt (bez podziału między Szwaby a Polskę) został przyznany Polsce wówczas po konferencji poczdamskiej, odpad lądu na wyspie Uznam z ujęciem wody pitnej na rzecz Świnoujścia Kraj nad wisłą uzyskała od NRD latem 1951, a ostatnie rozmowy graniczne w obrębie Frankfurtu ponad Odrą dokonane zostały we wrześniu 1951.


Przesunięcie granic Własny w wyniku II wojny światowej; bariera na Odrze i Nysie zaznaczona na zielono

Decyzja wielkiej trójki skutkowała plus tym, iż Polacy zamieszkali na Kresach Wschodnich musieli – chcąc żyć w państwie polskim – pozostawić swoje ziemie i przekazać się razem ze wszystkim, co im się udało ogołocić ze sobą, na zachód. Równocześnie zamieszkali na terytoriach przyznanych Polsce mieszkańcy niemieccy zmuszeni zostali do wyprowadzki na zachód, prócz granicę na Odrze i Nysie; sprawa sądowa ów odbywał się często bez zachowania dostatecznych standardów i w niemieckiej nomenklaturze zwany jest Vertreibung (”wypędzeniem”).

Jednocześnie z operacją przemieszczania Niemców w matołek Niemiaszek i Polaków z Kresów do nowych województw zachodnich i północnych (nazywanych w polskiej powojennej propagandzie “Ziemiami Odzyskanymi”) przeprowadzane były operacje przymusowego rozpraszania na Ziemiach Zachodnich mieszkającej w Bieszczadach i wschodniej Małopolsce ludności ukraińskiej i łemkowskiej w ramach Akcji “Wisła”.

Pierwszym formalnym potwierdzeniem międzypaństwowym ustalającym kurs granicy na Odrze i Nysie był oprawa zgorzelecki z 6 lipca 1950 mieszczący się między PRL i NRD. Dalsze zabiegi o powaga międzynarodowe tej granicy napotykały na liczne opory zarówno w samych Niemczech, których straty terytorialne w wyniku wywołanej i przegranej II wojny światowej były - przy zaistnienia tej granicy - znaczne, podczas gdy i w niektórych innych krajach zachodnich, które w okresie zimnej wojny stosowały różne taktyczne zagrania używając w charakterze karty przetargowej m.in. sprawę uznania granicy na Odrze i Nysie. Do szczętu do ratyfikacji układu granicznego pośrodku Polską a Niemcami doszło nie wcześniej rzędu pół wieku po zakończeniu wojny, dubel lata po upadku muru berlińskiego i rok kalendarzowy po zjednoczeniu Niemiaszek, w czasie posiedzenia Bundestagu 16 grudnia 1991. Uznanie niemieckiego parlamentu uprawomocniła się i weszła w byt miech później - 16 stycznia 1992.

żywopłot między Polską a NRD

Granica międzypaństwowa

Państwa graniczące
 Polska
 NRD

Okres istnienia
1949-1990

Długość
456 km

Granica Nasz i Niemieckiej Republiki Demokratycznej istniała od 1949 roku do zjednoczenia Niemiaszek, tj. do 3 października 1990 roku.

Korekty granicy

1945

Granica z NRD ustanowiona na konferencji poczdamskiej miała w wielu miejscach nieżyciowy kurs. Z tej przyczyny coraz w 1945 dokonano szeregu korekt.

Pierwotnie miejscowości Rieth i Altwarp miały być polskie. Miniony na przedmiot okolica niemieckiej w zamian za Kupa i Buk. Polsce przyznano i w całości miejscowości Bobolin, Barnisław, Rosówek, Pargowo natomiast drogę Stobno – Kołbaskowo.

1949

Cztery lata później dokonano regulacji granicy na wysokości skrzyżowania i kosztowny Linki – Neu Lienken – Buk.


Mapa okolic Jeziora Nowowarpieńskiego z zaznaczonymi Rieth i Altwarp

1951

Po zatwierdzeniu granicy w 1945 roku gród Świnoujście straciło dojście do wody pitnej, więc przez szóstka lat sprowadzano wodę spoza granicy. Sytuację zmieniła wówczas redakcja granicy na wyspie Uznam w czerwcu 1951 roku, gdy to włączono do Nasz powierzchnia o powierzchni naokoło 76,5 ha jak jeden mąż ze stacją uzdatniania wody, tworząc wysunięty w przestrzeń język niemiecki specyficzny cypel. W zamian Niemcom przyznano analogiczny przestrzeń w okolicach Gryfina.

1989

W dniu 21 maja 1989 roku, po trwającym kwartet lata konflikcie, dokonano rozgraniczenia wód terytorialnych pośrodku Polską a NRD.

Ogrodzenie polsko-niemiecka w okresie międzywojennym

Granica międzypaństwowa

Państwa graniczące
 Polska
 Niemcy

Okres istnienia
1919-1939

Długość
1912 km

Ta agenda jest zalążkiem. Chyba że możesz, rozbuduj ją.

Przypisy

  1. ↑ Obcisły Rocznik średni Krajowy 2007
  2. ↑ na mocy układu z Schengen, 21 grudnia 2007 wszystkie dotychczasowe przejścia graniczne między Polską a Niemcami (27 drogowych, 8 kolejowych natomiast 5 Rzecznych) zostały zlikwidowane
  3. ↑ tok linii granicznej między Polską a Niemcami na wodach Bałtyku prawnie nabyty został wówczas 22 maja 1989 w drodze osobnej “Umowy między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Niemiecką Republiką Demokratyczną w sprawie rozgraniczenia obszarów morskich w Zatoce Pomorskiej”
  4. ↑ należy tu znakować, iż nauka zawodu ów określa w piśmiennictwie niemieckim wszystkie trzy rodzaje przemieszczeń ludności niemieckiej z tych terytoriów, tzn. ewakuację (np. przymusową ewakuację “Festung Breslau” – zarządzoną 19 stycznia 1945 przez gauleitera Śląska Karla Hankego), ucieczkę ludności niemieckiej poprzednio nacierającymi wojskami natomiast wysiedlenia po zakończeniu wojny
  5. ↑ napis “Traktatu między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Fryc o potwierdzeniu istniejącej między nimi granicy”
  6. ↑ 6,0 6,1 w latach 1945-1949 tereny późniejszej Niemieckiej Republiki Demokratycznej były radziecką strefą okupacyjną terenów byłej III Rzeszy; państwo NRD utworzono 7 października 1949
  7. Granice i przestrzeń Polski
  8. ↑ zobacz
  9. Terytorium II Rzeczpospolitej

p • d • e
Granice Polski

 
z Rosją

z Niemcami

z Litwą

z Białorusią

z Ukrainą

z Czechami
ze Słowacją

Historyczne: z Łotwą (1919-1939) • z Rumunią (1918-1939) • z Węgrami (1939) • z Czechosłowacją (1918-1939, 1945-1992) • ze Związkiem Radzieckim (1921-1939, 1945-1991)

 

Duch zespołowy

Duch zbiorowy (również duch drużyny; z niem. Teamgeist) jest pozytywną społeczną cechą grupy ludzi bądź drużyny, zwykle w sporcie. Ekipa pozostaje łącznie, iżby móc przedstawiać określone zadania. To stawia na pierwszym planie grupę ludzi, a nie pojedynczą osobę. Upiór zespołu jest silniejszą formą poczucia spójności i w przeciwieństwie do samego poczucia spójności wyraża się we wzajemnym poparciu członków grupy. Samo wyobrażenie poczucia wspólnoty grupowej zostało wprowadzone zaledwie na rzecz osiągnięcia wspólnego celu.

Oficjalną piłkę MŚ 2006 w Niemczech natomiast rozgrywek ligi Major League Soccer (USA) w roku 2006 nazwano Teamgeist.

Linki

  • „Es lebe der Teamgeist“
  • Regeln für mehr Teamgeist

Health-Related Fitness

Health-Related Fitness - biegłość ukierunkowana na zdrowie.

Celem sprawności fizycznej jest pozytywne tężyzna fizyczna fizyczne, które warunkuje niskie ryzykowny krok wystąpienia problemów zdrowotnych. Osiągnięcia natomiast mają na celu rzemiosło angażowania się w codzienne zadania z adekwatną energią zaś satysfakcjonujące wspólnota w wybranych sportach

Według autorów biegłość fizyczna obejmuje: funcje krążeniowo-oddechowe, względną szczupłość ciała, siłę mięśniową, trwałość i gibkość.

H-RF odnosi się do tych komponentów sprawności, które są efektem korzystnego i niekorzystnego wpływu zwykłej aktywności fizycznej tudzież które mają podobieństwo z poziomem stanu zdrowia.

Komponenty te są określone:

  • zdolnością do podejmowania codziennej aktywności z wigorem i żwawo,
  • takim stanem gildia i zdolności, jaki wskazuje na niskie ryzykowny krok przedwczesnego rozwoju chorób i osłabienia sił w wyniku małej aktywności.

Określenie sprawności w ramach koncepcji H-RF obejmuje następujące komponenty:

1. Biegłość morfologiczna

  • BMI (Body Mass Index),
  • dystrybucja tłuszczu,
  • mineralna gęstość kości

2. Biegłość mięśniowo-szkieletowa

  • siła i niezmienność mięśni ramion, nóg i tułowia,
  • gibkość

3. Biegłość motoryczna

  • kontrola postawy ciała jak okpienie równowagi, koordynacji, kontroli psychicznej i szybkości neuromięśniowej

4. Biegłość krążeniowo-oddechowa

  • submaksymalna biegłość wysiłkowa i wytrzymałość,
  • system dostarczania tlenu,
  • resynteza ATP,
  • procesy termoregulacyjne,
  • VO2max (perfekcyjny minutowy pobór tlenu)

5. Biegłość przemian metabolicznych

  • działanie hormonów (np. insulina),
  • gospodarka węglowodanowa (farba, tkanki),
  • metabolizm lipidowy

Z uwagi na pozbawienie siła dokładnego przetłumaczenia z języka angielskiego terminu Health-Realted Fitness, zdecydowano pozostawić go w formie niezmienionej.

Przypisy

  1. ↑ Howley E. T., Franks B. D. (1997): Health Fitness Instructors. Handbook. Champaign, Ill.: Human Kinetics.
  2. ↑ 2. Bouchard C., Shephard R. J. (1994): Physical activity, fitness and health: the szablon and key concepts. Physical activity, fitness and health. Red. C. Bouchard, R. J. Shephard, T. Stephens. Champaign, Ill.: Human Kinetics Publishers, 77-88.
  3. ↑ 3. Skinner J. S., Oja P. (1994): Laboratory and field tests for assessing health-related fitness. Physical activity, fitness and health. Red. C. Bouchard, R. J. Shephard, T. Stephens. Champaign, Ill.: Human Kinetics Publishers, 160-179.
  4. ↑ Osiński W. (2003): Antropomotoryka. Podręczniki, 49, Poznań, AWF.

Zobacz też

Kultura fizyczna

Sport

Zdrowie

Uczniowski Klub Sportowy

UKS (Uczniowski Klub Sportowy) - klub sportowy, kto szkoli młodzież.

Pierwsze UKS powstały w 1994 roku. Ich pomysłodawcą był pryncypał PKOl Stanisław Paszczyk.

Wielkim zaangażowaniem w postęp UKSów wykazał się prowadzący Sejmowej Komisji ds. Młodzieży, Kultury Fizycznej i Sportu Marek Wielgus. Był on pospołu z Lesławem Ćmikiewiczem jednym z pierwszych założycieli UKSów tudzież inicjatorem zorganizowania turnieju mini piłki nożnej na rzecz dzieci, zrzeszonych w UKS-ach. Taki zmagania to współczesny Czara TP im. Logo Wielgusa.

Linki zewnętrzne

  • Strona UKS
  • Puchar TP